حتما تا به حال شده که در حال رانندگي در يکي از خيابان ها و بزرگراه ها هستيد و ناگهان ديدگانتان به جمال يکي دو حلقه لاستيک پاره در کف خيابان ها روشن شود. آيا مي دانيد همين لاستيک پاره اي که اصطلاحا به آن تاير گفته مي شود صنعت بازيافت آن در خارج از کشور چه صنعت پر سودي به شمار ميآيد ولي برعکس در کشور ما اين لاستيک هاي پاره شده يا نشده و هيچ تفاوتي با زباله ندارد. بر اساس آمار سالانه 200 هزار تن لاستيک در داخل کشور توليد و مصرف مي شود که حداقل يک پنجم آن در هر سال از بين مي رود ولي هيچگونه صنعت بازيافتي در اين خصوص در کشور ما وجود ندارد. 
لاستيک يکي از عناصر مهم زندگي بشر بوده و استفاده از آن روز به روز در حال افزايش است.
با توجه به توليد سالانه بيش از 200 هزار تن لاستيک در ايران و مطرح شدن موضوع از رده خارج کردن خودروهاي فرسوده که خود باعث افزايش لاستيک هاي فرسوده مي شود، توجه به نحوه مديريت زايدات اين مواد بسيار اهميت پيدا مي کند. مسلما بهترين راه حل در اين زمينه بازيافت لاستيک هاي فرسوده است که تاکنون هيچ برنامه خاصي براي بازيافت لاستيک در ايران اجرا نشده است. 
لاستيک هاي مستعمل، زباله هاي مخصوصي هستند که از لحاظ شيميايي، اندازه، حالت و شکل با زباله هاي ديگر تفاوت دارند. 
لاستيک ها از مواد پليمري تشکيل شده اند که به راحتي در طبيعت تجزيه نمي شوند. در بسياري از موارد، لاستيک هاي مستعمل روي هم انباشته شده و به شکل کوهي از زباله، مناظر زشتي را به وجود آورده که خطر آتش سوزي را نيز به همراه دارند. 
کارشناسان معتقدند، سوزاندن لاستيک ها، دودهاي سياه و مضري را ايجاد مي کنند که باعث آلودگي محيط مي شود و با توجه به رشد سريع نرخ مصرف تاير در ايران به دليل افزايش استفاده از وسايل نقليه، بزودي با مشکلات جدي در اين زمينه مواجه خواهيم بود.
    “سمانه اکبري” کارشناس ارشد مديريت محيط زيست، در اين باره گفت: طبق آمار به دست آمده در کشورهاي صنعتي به ازاي هر شهروند سالانه يک حلقه تاير مصرف مي شود و سرانه مصرفي تقريبي هر شهروند، 9 کيلوگرم تاير در سال است.
    وي افزود: در کشورهاي صنعتي از لاستيک هاي فرسوده به عنوان سوخت جايگزين در صنايعي چون سيمان استفاده مي شود.
    اين کارشناس با اشاره به مشکلات زيست محيطي اين تايرها گفت: برخلاف ديگر مواد زايد جامد، تايرهاي زايد را نمي توان بدون انجام عمليات مقدماتي دفن کرد، از طرف ديگر، تايرهايي که در طبيعت رها مي شوند، خطرات جدي براي محيط زيست و سلامت انسان ها به همراه دارد. وي گفت: همچنين تجمع و دفن تايرها، آمادگي و قابليت زيادي براي آتش سوزي دارند، به طوري که آتش گرفتن آنها با دود غليظي همراه بوده و کنترل آن مشکل است.
    اکبري افزود: اين دودها هيدروکربن هاي نسوخته هستند و گازهاي سمي را وارد محيط مي کنند، تايرها داراي سولفور، آهن و فلزهاي ديگري هستند که در فضا و شرايط نامناسب باعث آزاد شدن مواد و گازهاي خطرناک مي شوند.
    وي با اشاره به مزاياي استفاده مجدد از تايرهاي فرسوده، گفت: استفاده هاي مجدد از تايرهاي فرسوده راه حل بسيار جالب و مناسبي براي کاهش ضايعات، کاهش قيمت ها و افزايش کيفيت و ايمني محيط زندگي است.
    اين کارشناس گفت: کاهش زايدات کاهش قيمت محصولات و امنيت طرح هاي عمومي محلي از ديگر مزاياي بازيافت تايرهاي فرسوده است.
    اکبري در خصوص افزايش کيفيت و امنيت طرح هاي عمومي محلي به استفاده از آسفالت با پوشش پلاستيکي در جاده هاي محلي، استفاده از تکه هاي کوچک و ريزه پلاستيک وتاير در ديگر کارهاي مهندسي عمران و استفاده از خرده هاي پلاستيکي در بازسازي زمين هاي بازي اشاره کرد که فايده همه اينها کمک به چرخه مواد در طبيعت است.
    “ناصر سعادت” کارشناس محيط زيست و استاد دانشگاه نيز، بازيافت فيزيکي را يکي از روش هاي بازيافت لاستيک هاي فرسوده ذکر کرد که در اين روش لاستيک ها با حرارت خارجي گرم و بازيافت مي شوند.
    وي گفت: در اين فرآيند، شبکه اي سه بعدي از اتصالات عرضي در جوار انرژي مي شکند و مولکول هاي پليمر به مولکول هاي کوچکتر تقسيم مي شوند و اين مولکول هاي کوچکتر به راحتي با لاستيک خام به عنوان پر کننده اي تقويتي مخلوط مي شوند و لاستيک بازيافت شده را مي سازند.
    اين کارشناس با اشاره به روش بازيافت لاستيک از طريق مواد شيميايي، گفت: بيشتر صنايع بازيافت لاستيک از مواد شيميايي مي کنند که اين مواد معمولادي سولفيدها يا مرکاپتان ها هستند که در حرارت هاي مشخص به کار گرفته مي شوند.
    سعادت افزود: استفاده از فرآيند بيوتکنولوژي در بازيافت لاستيک شامل فرآيند بيوتکنولوژي براي بازيافت لاستيک و نگهداري آن در محيط باکتريايي و بدون هواست تا سولفورها و سولفوريک اسيدهاي آن بيرون آيند و از اين طريق به راحتي مي توان هم سولفور و هم لاستيک بازيافت شده داشت.
    وي ادامه داد: به طور متوسط از بازيافت کامل هر تاير مي توان فلز، لاستيک و فيبر نايلوني با کيفيت مطلوب به دست آورد.
    وي لزوم استفاده از بخش خصوصي در اين بخش را بسيار با اهميت دانست تا منجر به شکل گيري صنايع بازيافتي لاستيک و تاير و بازاريابي هاي مربوط شود. اين کارشناس، گفت: استفاده مجدد از تايرهاي فرسوده در ساخت تايرهاي جديد نيز يکي از مهمترين راه هاي بازيافت تايرهاست.
    به گفته وي، از آنجا که هنگام پردازش تايرهاي فرسوده به منظور استخراج اجزاي مفيد آن عمليات متعددي انجام مي گيرد، به همين دليل محدوديت هايي در استفاده از اين نوع لاستيک در توليد لاستيک جديد وجود دارد.
    وي تاکيد کرد: استفاده از تايرهاي فرسوده علاوه بر کمک به پاکسازي محيط زيست و راهي براي دستيابي به زمين پاک، مي تواند مزاياي ديگري همچون کاهش قيمت تمام شده و افزايش کارآيي را به دنبال داشته باشد که نيازمند مديريت قوي در بخش مواد زايد و جامد است.

منبع روزنامه رسالت