نويسنده: حميده اميني فر

شيرابه فقط در يك حالت ايجاد مي شود و آن وقتي است كه شما به عنوان يك شهروند به خاطر تنبلي يا هر عامل ديگري، ليوان چاي، آبميوه يا هر نوشيدني ديگري را به راحتي راهي نزديك ترين سطل زباله اطرافتان مي كنيد بي آنكه بدانيد اين مايعات كيسه هاي زباله را كه نه خاك، زمين وآب را نابود مي كنند! شمايي كه هندوانه خنك نوش جان مي كنيد و همه تفاله هاي باقي مانده آن را به زور پاهايتان در كيسه پر از زباله خانه جا مي دهيد، آيا مي دانيد همين تفاله هندوانه وقتي با زباله هاي ديگر تركيب شود، چه بر سر سلامتي شما مي آورد؟ در اين صورت آيا حاضريد وقتي خوراكي آب داري نوش جان مي كنيد، بي توجه به اينكه مايعات آن كجا روانه مي شود، آن را در كيسه زباله با فشار جا دهيد!
    قائم مقام اتحاديه صنايع بازيافت كشور در گفت وگو با خبرنگار «ايران» با اشاره به تشكيل شيرابه و خطراتي كه به دنبال آن به وجود مي آيد، مي گويد: «مهم ترين علت ايجاد شيرابه، مايعات و رطوبتي است كه در كيسه هاي زباله جمع مي شود، در حقيقت مايعات مثل انواع نوشيدني ، سركه، آب خورشت و خوراك به صورت مستقيم و پوست و تفاله ميوه ها نيز به شكل غيرمستقيم شيرابه ايجاد مي كنند، براي مثال وقتي پوست خربزه و هندوانه در كيسه زباله ريخته مي شود، تحت فشار و پرس، رطوبت مي اندازد كه وقتي اين اقلام خوراكي در محل هاي دفن قرار مي گيرند و از پروسه بازيافت شان مي گذرد، به تدريج رطوبتشان به مايعات تبديل مي شود.»
    كاميار فيلسوفي با اشاره به اينكه شيرابه خاصيت همه مواد را دارد، توضيح مي دهد كه اصولاً مواد يا خاصيت بازي يا اسيدي دارند، اما شيرابه از آنجا كه از مايعات و رطوبت مواد مختلف به وجود آمده است، همه اين خاصيت ها را يكجا دارد، بنابراين مشخص نيست كه حالت اسيدي دارد يا بازي، با اين توصيف شيرابه در شرايط بازيافت به خاطر حجم زيادي كه دارد از نظر صنعتي قابل خنثي شدن نيست.
    وي ادامه مي دهد: «اصولاً خاك ايران خاصيت قليايي دارد و به همين علت هم مواد را سريع به خود جذب مي كند. با اين توصيف درنظر بگيريد كه اين حجم زباله وقتي شيرابه ايجاد مي كند، مهاركردن آن چقدر سخت و طاقت فرساست و اگر جذب خاك شود چه آثار نامطلوبي برجا مي گذارد.»
    فيلسوفي البته تاكيد مي كند كه در حال حاضر در روش هاي جديد دفن زباله، شيرابه به ندرت ايجاد مي شود، چرا كه در كارخانه بازيافت، در روش هاي ابتدايي جداسازي، مواد را خشك مي كنند و در اين صورت شيرابه از سيستم حذف مي شود، اما در روش هاي سنتي كه زباله ها را در خاك دفن مي كنند، وقتي كيسه هاي زباله روي هم جمع مي شود و با فشار جاسازي مي شوند، بيشتر آنها پاره شده و مايعات درون آنها به سمت شيب زمين سرازير مي شود، كه اگر گودالي وجود داشته باشد همه اين شيرابه در آنها جمع شده و تشكيل درياچه مي دهند مثل همين اتفاقي كه در كهريزك افتاد و ما شاهد درياچه اي از شيرابه در اين منطقه بوديم!
    اين كه ما از روش هاي سنتي يا مدرن براي دفن زباله ها استفاده مي كنيم سوالي است كه اين كارشناس بازيافت در پاسخ به آن، استفاده از سيستم هاي مدرن را مطرح مي كند، اما اين فرآيند بيشتر در تهران انجام مي شود و مي توان گفت اغلب استان هاي كشور همچنان به روش سنتي، زباله ها را دفن مي كنند!
    فيلسوفي مي گويد: «در روش جديد يا بازيافت، زباله ها در يك خط قرار مي گيرند، اقلام قيمتي آنها جدا مي شود و سپس بيشتر مايعات آن بخار شده و يا از طريق سيستم وارد جريان تصفيه مي شود.»
    وي ادامه مي دهد: «شيرابه بخشي اسيدي يا بازي دارد كه عامل تخريب و توليد لجن است و موجب مي شود كه وقتي زباله دفن شد پوسيده نشود، در حقيقت هنگامي كه پسماند خيس است، امكان پوسيده شدن آن به تاخير مي افتد. ضمن آن كه اين لجن خود عامل سرايت ميكروب و بيماري است.
    به گفته فيلسوفي، بهترين كار براي جلوگيري از توليد شيرابه، جداسازي مايعات از ديگر زباله هاست. در حقيقت ما بايد با ريختن مايعات به شبكه فاضلاب و نه در كيسه هاي زباله از توليد شيرابه جلوگيري كنيم. اين كار البته بسيار ساده و كم هزينه است، فقط كافي است وقتي ظرف خورشت را در ظرفشويي قرار مي دهيم آب آن را از ساير مواد جدا كرده و به درون سيستم تصفيه بريزيم. آن وقت نه فقط شيرابه اي توليد نمي شود كه زباله هاي خشك هم به راحتي پوسيده شده و در خاك باقي مي مانند.