به همان نسبت كه جمعيت تهران رو به افزايش است، حجم توليد زباله در شهرنيز افزايش يافته و به تبع آن هم هزينه حمل و هم درصد آلودگي وخطرات ناشي از زباله افزايش پيدا مي كند. در حال حاضر جمعيت تهران به بيش از 12ميليون نفر رسيده كه هر روز بر تعداد آن نيز افزوده مي شود در اين ميان توليد زباله هاي خانگي و صنعتي نيز موجب به هم ريختن نظم طبيعت و تهديد جدي براي محيط زيست مي شود. يك كارشناس شهري مي گويد: اگر روند توليد زباله به همين شكل ادامه يابد، مي تواند فاجعه زيست محيطي به وجود آورده و مشكلات شهري را چندين برابر حال حاضر كند. وي مي افزايد: در حالي كه مخزن هاي جمع آوري زباله در مبلمان شهري تعبيه شده است اما به نظر مي رسد كه هنوز تعداد اين مخازن در شهر جوابگوي حجم عظيم زباله هاي توليدي نيست. اگر فقط حجم توليد زباله هاي خانگي شهر را در نظر بگيريم، براساس آمار موجود رقم توليد آن نسبت به سال هاي گذشته رشد بالايي را نشان مي دهدكه اگر به آن زباله هاي صنعتي، بيمارستاني، الكترونيكي و غيره را نيز بيفزاييم رقم آن تكان دهنده خواهد بود. اين آمار هشداري است براي جلوگيري از روند افزايش زباله و انديشيدن راهكارهاي مناسب براي ارتقاي سطح آگاهي شهروندان به منظور پائين آوردن ميزان توليد زباله در شهر.
زهرا نصيري يكي از شهروندان تهراني مي گويد: توليد زباله در شهر به قدري افزايش يافته كه در ساعت هاي اوليه صبح مخزن هاي زباله پرمي شوند و جايي براي زباله ريختن نيست.
وي مي افزايد: حجم مخزن ها جوابگوي زباله ها نيست و علاوه بر درون مخازن، اطراف آن نيز سرريز از زباله مي شود. در برخي از مواقع نيز جوي هاي خيابان ها پر از زباله است.
محمد عليزاده يكي ديگر از شهروندان مي گويد: چون توليد زباله در شهر زياد شده به نظر مي رسد عاملان شهرداري بايد درچندنوبت مخازن را تخليه كنند تا بوي منتشر شده از زباله اهالي مناطق را اذيت نكند.
به گفته وي، در پارك ها و اماكن عمومي زباله هايي را مي بيني كه اغلب آنها ظروف يك بار مصرف هستند و وجود اين گونه زباله ها در سطح زمين به محيط زيست آسيب مي رساند.
شهرام فيروزي مدير آموزش معاونت هماهنگي امور مناطق سازمان مديريت پسماند در گفت وگو با «ايران» مي گويد: با توجه به حجم بالاي زباله در شهر اگر نتوانيم بخش اعظم زباله هاي شهري را پردازش كنيم و مجبور شويم تا زباله را دفن كنيم، بزرگترين ضربه به محيط زيست وارد مي شود و اين از مهم ترين خطراتي است كه شهر را تهديد مي كند. براي دفن زباله بايد گودالي حفر كنيم تا زباله در درون آن قرار گيرد اما شيرابه حاصل از آن به محيط زيست آسيب مي رساند و به مرور زمان وارد آب هاي زيرزميني شده و موجب آلوده شدن اين آبها مي شود. براي جلوگيري از اين فاجعه بايد شيرابه ها تجزيه شده تا به لايه هاي زيرين زمين نفوذ نكند.
وي مي افزايد: ارتقاي سطح آگاهي عمومي شهروندان در توليد پسماند، علاوه بركاهش هزينه هاي جاري و كاهش توليد انواع پسماند مي تواند موجب ارتقاي سطح بهداشت محيط زيست و اصلاح الگوي مصرف شود. از طرفي موجب افزايش حس مسئوليت پذيري در شهروندان شده و ما را به استانداردهاي جهاني نزديك تر سازد.
در حال حاضر تهران در حدود 7هزارو 500تن زباله در روز توليد مي كند كه اين حجم انبوه زباله مي طلبد تا اقدامات بازدارنده و فرهنگي براي كاهش آن انجام شود.
براساس مطالعات انجام شده، شهروندان تهراني 2برابر استاندارد جهاني زباله توليد مي كنند.
به گفته وي، يكي از اهداف مديريت پسماند، آموزش و فرهنگ سازي براي شهروندان است كه در وهله اول بتوانند زائدات خشك در مبدا توليد را تفكيك كرده و سپس آن را به عوامل شهرداري تحويل دهند. يكي از وظايف سازمان معاونت امور مناطق، جمع آوري زائدات خشك شهروندان از جمله نان خشك است.
فيروزي مي گويد: در خردادماه سال جاري حدود 33 درصد از پسماندهاي شهر تهران را نان خشك تشكيل مي داد.
اگر شهروندان به اين امر واقف باشند و بدانند كه از 7 ميليون كيلو زباله توليد شده 33 درصد را نان خشك تشكيل مي دهد نان را داخل مخزن هاي زباله نمي ريزند بلكه جداگانه جمع آوري مي كنند. در گذشته افرادي نان خشك ها را جمع آوري مي كردند و به عنوان خوراك به دام و طيور مي دادند كه موجب بروز بيماري هاي مختلف در آنها مي شد كه در نهايت اين بيماري ها به انسان سرايت مي كرد؛ اما در حال حاضر اينگونه نيست و مردم براساس فرهنگ و سنت قديمي كه دارند، نان را مقدس مي دانند و اغلب آن را از زباله تر جدا مي كنند.
فيروزي به استفاده از ظروف پلاستيكي و يك بار مصرف اشاره مي كند و مي افزايد: 360سال طول مي كشد كه پلاستيك در طبيعت تجزيه شود و اين نوع ظروف آسيب جدي به محيط زيست وارد مي كنند.
شايد آموزش هايي كه درگذشته به شهروندان ارائه مي شد، مناسب و جامع نبوده، اما امروزه حدود 80 درصد از شهروندان مي دانندكه فرق زائدات خشك و تر چيست. ما از شهروندان مي خواهيم كه زباله را به صورت تفكيك شده تحويل داده و موجب پائين آمدن آمار 7 ميليون كيلو زباله در روز شوند.
30 تا 35 درصد از كل پسماند تهران را زائدات خشك تشكيل مي دهد. با تفكيك زائدات خشك از تر، حدود 2هزار تن از زائداتي كه هر شب در مخازن زباله ريخته مي شود، كاسته شده و اين امر موجب پائين آمدن هزينه حمل و پردازش مي شود.
به گفته وي، آموزش بايد به گونه اي باشد كه شهروندان را متقاعد ساخته و در نهايت به ايجاد مهارت در آنها ختم شود.
خانم هاي خانه دار بايد زباله هاي تر را آب گيري كرده و سپس به سطل زباله بيندازند چون يكي از موارد خطرناك براي محيط زيست شيرابه حاصل از زباله است كه بايد از توليد آن جلوگيري كرد. از طرفي با آب گيري زباله هاي تر از به وجود آمدن ميكروارگانيسم ها نيز جلوگيري مي شود.
وي تصريح مي كند، آموزش به كودكان به مراتب بهتر و راحت تر ارائه مي شود تا بزرگسالان چون فرهنگ پذيري در كودكان بيشتر است. ما معتقديم كه آموزش و فرهنگ سازي و تغيير عادات مردم ظرف چند روز امكان پذير نيست چون اغلب با مقاومت مواجه مي شويم. بنابراين آموزش زمان بر بوده و وقت كافي مي خواهد. براساس لايه هاي مختلف و تقسيم شده آموزش ها پياده سازي مي شود. همچنين نوع نگرش و فرهنگ آموزش نيز نقش مهمي در ارائه آموزش ها دارد. فيروزي مي گويد: زائدات تر به كودآلي يا كمپوست تبديل مي شودكه پس از آن در مصارف مهم كشاورزي از آن استفاده مي شود. به گفته وي شهروندان بايد در خريد خود دقت كنند و به اندازه نياز خريد كنند، پسماند ميوه زباله تر محسوب مي شود كه حجم زباله را بالامي برد. بنابراين بايد به مقدار نياز خريداري شود از طرفي استفاده از ظروف چندبار مصرف مي تواند حجم زباله ها را كاهش دهد.