ويژگي‌هاي اصلي فناوري‌هاي سبز‏

فناوري‌هاي سبز سه ويژگي اصلي دارند: 1ـ آنها بايد از انرژي موجود به بهترين شكل استفاده کنند که متأسفانه در حال حاضر بيشتر توليد‌کنندگان بر هزينه‌هاي مربوط به خريد اوليه و تجهيزات تمرکز دارند و هدف نهايي آنها کاهش قيمت نهايي محصول است. 2ـ فناوري‌هاي سبز تجهيزات مناسب و مخصوص به انجام فعاليت‌ها را فراهم مي‌‌کنند. امروزه در بيشتر شرکت‌‌هايي که در زمينه «آي‌تي» فعاليت مي‌‌کنند، از سرورهاي بزرگ براي راه ‌اندازي يک يا چند برنامه کاربردي استفاده مي‌‌شود. به دليل آن که يا استاندارد شرکت چنين موضوعي را ايجاب مي‌‌کند يا اين که در زمان خريد فقط چنين سروري وجود داشته است. هر چقدر يک دستگاه الکترونيکي بزرگ‌تر و پيچيده‌تر باشد، واحد مصرفي آن انرژي بيشتري نياز خواهد داشت. 3ـ در فناوري‌هاي سبز هزينه‌‌هاي مربوط به دورريزي تجهيزات بلا استفاده وجود دارد. دور ريختن محصولات ساخته ‌شده موضوعي است که در فرآيند خريد دستگاه‌هاي الکترونيکي به ندرت به آن توجه مي‌‌شود.‏



انواع مختلف اتلاف انرژي در فناوري اطلاعات

مديريت چرخه فناوري‌هاي سبز ـ روشي که نسبت به بقيه بيشتر مقرون به صرفه است و سازگاري زيادي با محيط زيست دارد. «مديريت چرخه» فناوري‌ها با در نظر گرفتن هزينه تمام ‌شده محصول است. مديريت چرخه به معناي در نظر گرفتن مسائل مربوط به از بين بردن محصول در طبيعت، استفاده بهينه از انرژي و اثرات زيست ‌محيطي توليدات است. ‏

توجه به فرآيند خريد: همان‌ طور که در ابتداي نوشته نيز به آن اشاره شد، اکثر شرکت‌‌هاي سنتي مبناي فرآيند خريد را هزينه اوليه در نظر گرفته و کمتر به موضوعاتي چون مصرف انرژي و بازيافت توجه نشان مي‌‌دهند. خوشبختانه پس از آن که هزينه‌هاي مربوط به انرژي بالا رفته، علاوه بر توجه به آن شرکت‌ها کم ‌کم به بازيافت بهينه‌تر محصولات نيز روي آوردند. يک شرکت معتقد به فناوري‌هاي سبز در فرآيند خريد بايد به نکاتي توجه کند: 1ـ مصرف انرژي: هر قدر در فرآيند خريد به اين مساله توجه بيشتري نشان داده شود هزينه‌‌هاي نهايي کاهش مي‌‌يابند. 2ـ توجه به محصولاتي که براي بازيافت طراحي شده‌اند

(DfR:Design for Recycling): شرکت‌‌ها بهتر است به دنبال خريد دستگاه‌‌هايي باشند که به راحتي از رده خارج شده و در آينده نزديک استفاده مجدد از آنها از سر گرفته مي‌شود.‏‏

افزايش طول عمر مفيد: افزايش طول عمر مفيد دارايي‌هاي فناوري اطلاعات مزاياي مالي سازمان بسياري دارد که از آن جمله مي‌‌توان به بهبود بازگشت سرمايه‎ (ROI: Return ON Investment) ‎و کاهش هزينه‌هاي مالکيت‎(TCO:Total Cost Of Ownership)‎ اشاره کرد. با در نظر گرفتن اين موضوع شرکت‌ها براي خريد تجهيزات جديد که مسلماً منجر به از دست رفتن سرمايه خواهد شد مبرا خواهند شد، اما واقعيت اين است که در بسياري از مجموعه‌‌ها کاربران فناوري اطلاعات براي انجام مؤثر فعاليت‌هاي خود، خريد آخرين و بهترين تجهيزات را درخواست مي‌‌کنند. در چنين مواردي ارتقاي

سخت ‌افزاري سيستم‌ها (مثلاً افزايش حافظه اصلي) مي‌‌تواند موضوع را تا حد زيادي حل كند. بسياري از سازمان‌ها با مجازي ‌سازي سرورها و رايانه‌ها به اين امر پرداخته و طبيعتاً در مقابل مصرف انرژي را کاهش و طول عمر مفيد دستگاه‌ها را افزايش مي‌‌دهند.‏

استفاده مجدد: يکي ديگر از روش‌‌هاي حفظ دارايي‌هاي فناوري اطلاعات استفاده مجدد تجهيزاتي است که ديگر براي مالک يا کاربر اصلي کارايي ندارند. يکي از راهکارها اين است که تجهيزاتي را که در حال حاضر براي بخشي از سازمان منسوخ شده‌اند به بخش‌‌هاي ديگر سازمان منتقل کرد. در صورتي که تجهيزات منسوخ‌ شده در بخش‌هاي ديگر سازمان نمي‌‌توانند مورد استفاده واقع شوند، بهتر است آنها را به موسسات خيريه يا مدارس موجود در کشور واگذار کرد. اگر چه راهکار دوم گزينه خوبي به نظر مي‌‌رسد، اگر دريافت‌ کننده محصولات منسوخ ‌شده پس از استفاده آنها به موضوع زباله‌‌هاي الکترونيکي توجه نشان نداده و در اين زمينه مسئوليت‌‌پذير نباشد، مزاياي زيست‌ محيطي فرآيند، از بين خواهد رفت.‏‏

بازيافت: آخرين راهکار براي يک محصول بلااستفاده انتقال آن به يک شرکت بازيافتي است. هدف از انجام اين کار اين است که اجزاي مناسب تجهيزات، دوباره با ديگر نمونه‌‌هاي مشابه ترکيب شده و بخش‌هاي غيرقابل استفاده مجدد، براي توليد مواد خام اوليه ديگر محصولات مورد استفاده قرار بگيرند.

در فرآيند بازيافت موضوع محيط زيست و سلامت انسان اهميت بسياري دارد. راهکار اول براي يک شرکت بازيافت اين است که محصولاتي را که دريافت مي‌کند به سازمان‌‌هايي بدهد که هنوز هم براي آنها کارايي دارند. اگر اين راهکار انتخاب شود، يک شرکت بازيافت بايد پيش از ارائه دستگاه‌ها به سازمان جديد توسط ابزارها و منابع انساني متخصص، اطلاعات موجود در حافظه‌‌ها و‌هاردديسک‌‌هاي سازمان پيشين را به طور کامل حذف کند تا اين امر مشکلات بعدي مربوط به حريم شرکت‌ها را ايجاد نکند.

شرکت مايکروسافت در حال حاضر يک برنامه با عنوان‏‎ MAR (Microsoft's Authorized Refurbisher)‎‏ طراحي و توليد کرده است که امکان نصب سيستم ‌عامل ويندوز را با هزينه کمتر روي رايانه‌هاي مرمت ‌شده مي‌دهد. فرآيند بازيافت محصولات فناوري اطلاعات شامل مراحل زير است‏‎:‎

جداسازي اجزاي سخت‌افزاري‎ (Disassembly) ‎ـ تجهيزات سخت‌افزاري بايد به نحوي از يکديگر جدا شوند تا تأثيرات مواد سمي آنها به حداقل برسد. اين موضوع مخصوصاً هنگام جداسازي مانيتور‌هاي‏‎CRT ‎اهميت بيشتري پيدا مي‌‌کند. اجزاي دست‌ نخورده دستگاه‌ها مي‌‌توانند دوباره به فروش رفته يا در دستگاه‌‌هاي ديگر مشابه استفاده شوند. مرحله جداسازي قطعات کار بسيار طاقت ‌فرسايي است. به عنوان مثال براي جداسازي يک مانيتور‏‎ CRT ‎بايد مراحل زير را دنبال کرد‎:

ـ ‎پوشش لاستيکي مانيتور بايد به طور دستي حذف شود.

ـ لوله لامپ تصوير‏‎ CRT ‎برداشته شود.‏

ـ فلزات داخلي برداشته و از يکديگر جدا شوند.‏

ـ قيف اصلي مانيتور از پنل جدا شود.‏

ـ پنل سرب ‌دار از پنل معمولي جدا شود.‏

ـ مواد درخشان از مانيتور حذف شوند.‏

مرتب‌سازي‎(Sorting) ‎‏ ـ در اين مرحله اجزايي که نمي‌‌توانند مورد استفاده مجدد قرار بگيرند در دسته‌‌هاي مربوط به خود مانند مدارات مجتمع، فلزات، پلاستيک وغيره قرار داده‌ مي‌‌شوند.‏

بازآفريني ‏‎(Reprocessing)‎‏ ـ پالايشگاه‌‌هاي مختلفي وجود دارند که مواد اضافي حاصل از محصولات الکترونيکي را مورد استفاده قرار مي‌‌دهند. شيشه‌هاي سرب‌دار مانيتورهاي‎ CRT ‎براي سيليس و سرب موجود به کارخانجات مختلف فرستاده مي‌‌شوند. بخش‌هاي فلزي ديگر نيز براي استخراج مس، طلا، پالاديوم و نقره به پالايشگاه‌هاي مختلف ارسال مي‌‌شوند.‏



يک بخش سبز آي‌تي بسازيد

فناوري سبز فقط محدود به توليدکنندگان محصول نيست و شرکت‌هاي ديگر نيز بايد به اين مساله اهميت ويژه‌اي بدهند. بخش‌هاي فناوري اطلاعات با فرآيند‌ها و پروژه‌ها سروکار دارند. يک پروژه از قبيل نصب ماژول مديريتي جديد، به‌روزرساني سرور‌ها يا پياده‌سازي ‏ERP‎، در اين سازمان‌ها يک رويداد تک ‌مرحله‌اي به شمار مي‌‌رود. فرآيندها اقدامات تکرار شونده‌اي هستند که بارها و بارها انجام مي‌‌گيرند (درخواست شناسه کاربر جديد، پشتيبان‌‌گيري، آموزش آخرين نسخه يک نرم‌‌افزار صفحه‌ گسترده يا تعمير يک رايانه روميزي). هر ‌قدر ضايعات ناشي از فرآيند و پروژه در سازمان‌هاي فناوري اطلاعات بيشتر باشد، تأثير منفي زيست ‌محيطي افزايش پيدا مي‌کند.‏

قانون پنج‎ S ‎ـ نخستين گام در ايجاد يک دپارتمان سبز فناوري اطلاعات، پاکسازي و مرتب ‌سازي آن است. قانون پنج ‏‎S‎، براي نخستين بار براي بهبود بهره‌‌وري کارخانه‌‌هاي کشور ژاپن به کار گرفته شد. مبناي اين قانون اين است که يک فضاي کاري درهم مي‌‌تواند به توليد ضايعات بيشتر کمک کند. پنج‏‎ S ‎قانون عبارت هستند از‎ Sort ‎يا مرتب سازي، ‏Straighten ‎‏ يا هر چيز سر جاي خود، ‏Shine ‎‏ يا درخشش، ‏Standardize ‎ يا استانداردسازي و‎Sustain ‎حفظ و نگهداري.‏

استفاده از قانون پنج ‏S‏ در سازمان‌ها داراي مزايايي است که از آن جمله مي‌توان به افزايش مسئوليت کارکنان در حفظ دستگاه‌ها، افزايش فضاي کاري، انجام فرآيندها به طور کارآمد، کشف ساده‌تر تجهيزات مشکل‌ دار و افزايش روحيه کاري اشاره کرد.‏

منبع: روزنامه اطلاعات